Lazarat

Lazarat
Administrative unit
Lazarat
Lazarat
Coordinates: 40°3′N 20°9′E / 40.050°N 20.150°E / 40.050; 20.150
Country	Albania
Population  (2011)
• Administrative unit	2,801
Time zone	UTC+1 (CET)
• Summer (DST)	UTC+2 (CEST)
Postal Code	6004

Lazarat (Albanian definite form: Lazarati) is a village in Gjirokastër County, in southern Albania. It is located in the Dropull valley.^[1] Formerly functioning as a municipality, as part of the 2015 local government reform, it became a subdivision of the municipality of Gjirokastër.^[2] The former municipality consisted of the villages Lazarat and Kordhocë.^[3]

The population at the 2011 census was 2,801.^[4]

In recent years, Lazarat had gained the reputation as the cannabis capital of the country due to its large scale growth of cannabis by the local population.^[5] However, in June 2014, the Albanian government cracked down and destroyed the local production and transit of the drug.

Name

Its name contains the Albanian suffix -at, widely used to form toponyms from personal names and surnames.^[6] The founder of the village was Lazar hence the name Lazarat. Lazarat is official name used in Albanian Government, but it is pronounce Lazërati, also often written Lazerati.^[7]

Geography

Lazarat is a village just outside Gjirokastër, situated on mountain slope of Mali i Gjerë.

History

During the Ottoman period, following the emigration of village inhabitants to Thrace, Labs from the nearby Kurvelesh region were placed in Lazarat by Kaplan Pasha.^[1] Amidst the socio-political turbulence of the late eighteenth century in the area, Lazarat had bandits and it became a shelter for outlaws and criminals.^[1]

Lazërati për Kombin Shoqata Lazarati Michigan ka bashkëpunuar më Vatrën për te nxjere veprën e Lazaratasve në sherbim të Kombit.

Kjo fushatë u bë që të takohej Presidenti Wilson me Nolin për shpëtimin e Trojeve shqiptare. Ja kontribuesit e dates 3 qershor 1917(Fushata vijoi edhe ne vitin 1918).

FITCHBURG, MASS Dishan Azis Lazarati $ 10.15 Dishan Azis Kazma Dalip Asllan Lazarati $ 11 Dalip Asllan Basha Dervish Banush Lazarati $11.02 Dervish Banush Gjyli Lesko Myftar Lazarati $ 5 Lesko Myftar Gerveshi Mato Selman Lazarati $ 5 Mato Selman Basha Adem Shefik Lazarati $ 10 Adem Shefik. Ibrahim Asllan Lazarati $ 10.15 Ibrahim Asllan Brahimi Resul Lyfto Lazarati $ 10 Resul Lifto Meçi Qazim Myrto Lazarati $ 2 Qazim Myrte Llagatura Hasan Xhafer Lazarati $ 10 Hasan Xhafer Bejko Feta Zyber Lazarati $ 10 Feta Zyber Bobi

1913-çeta për mbrojtjen e trojeve ne jug Ramo,Hiri Zote,Aliko Medi,Krishti Osmën,Aliko Bido,Gjolleshi Mirteza,Basha Rapo,Gjolleshi Reit,Gaba Cane,Boci Latif,Gaba Neki,Tushe Take,Trako Lifto,Koçiu Hajro,Malo Seit,Çaçi,nga Erindi Sherif,Krishti Demo,Boci Istref,Mahmuti Vait,Hiri Mustafa,Hiri Luftëtarët e Lazaratit në Luftën e Vlorës të vitit 1920. Ali,Aliko Mato,Rabi Arif,Bobi Nelo,Meçi Barjam,Aliko Ramo,Hiri Bido,Gjolleshi Riza,Skëndi Dalip,Basha Rustem,Gjini Dalip,Gaba Safet,Bejko Demo,Boci Serjan,Çela Dervish,Gjylj Hasan,Proko Duro,Gërveshi Hysen,Brahimi Halil,Birbili Hysen,Koçiu Halil,Koçiu Hamit,Derxho Hasan,Boci Islam,Buzheri Jaqe,Mahmuti Istref,Mahmuti Lato,Koli Isuf,Pollo Lesko,Gërveshi Sinan,Rabi Medi,Krishti Sinan,Jupi Matush,Gjini Sherif,Krishti Zilik,Derxho Xhelo,Llagatura Serjan,Ahmeti Çeta e Lazëratit për Mbrojtjen e Janinës Fejzo,Basha Mujo,Gjini Dule,Idrizi Qamil,Gjini Mehmet,Gaba Xhevit,Ahmeti Demo,Buci Mamut,Çallëku Selfo,Gjyli Ismail,Gjolleshi Zeqo,Jupi Muço,Brahimi Ago,Mahmuti Rushit,Gjyli Qamil,Basha Vahit,Brahimi Mirteza,Basha Halil,Birbili Zote,Aliko Xhevit,Shurdhi Isuf,Pollo Avni,Brahimi Dule,Kazma Ismail,Basha Rustem,Mamo Matush,Gjini Bastri,Erindi, ^[8]

Elias Maliq Lazarati Sot u mblodhëm për të nderuar jetën dhe trashëgiminë e Elias Maliq Lazaratit. Me fjalime të ndjera, nderime solemne dhe praninë e komunitetit tonë, siguruam që kujtimi i tij të jetojë përgjithmonë. Faleminderit të gjithëve që u bashkuan për të nderuar një njeri, kontributet e të cilit nuk do të harrohen kurrë.

Today, we gathered to honor the life and legacy of Elias Maliq Lazarati. Through heartfelt speeches, solemn tributes, and the presence of our community, we ensured his memory will live on. Thank you to everyone who joined us in paying respects to a man whose contributions will never be forgotten.

Shoqata Kulturore Atdhetare Lazerati – Michigan, USA

It is an honor and privilege to welcome you here today as we gather to celebrate a remarkable man- our grandfather, Elias Maliq Lazarati. Today is a special and proud occasion, a day when America pays tribute to its veterans, to those brave souls who placed duty, country and freedom above all else. Among those heroes stands Elias, whose legacy we are here to remember and celebrate. Elias was born on December 12, 1897 in an ordinary Lazarati family, but with great ideals and patriotic values. These values, were deeply rooted in the mind and heart of Elias since childhood.

In 1913 he immigrated to the USA. Now he had left not only Lazarati but also his homeland behind. This weighted heavy on his shoulders. To preserve his heritage and keep his origin alive he chose to turn his beloved Lazarati into his last name, but he also placed the name of his grandfather, Maliq, within his own name. From now on he would be called Elias Maliq Lazarati.

Immigrating to America gave Elias the opportunity to follow a path he had always aspired, the path of education. In addition to work, he began his studies at the American Military Academy. His progress was visible and immediate. In 1916 he graduated from the Military Academy, and was mobilized in the American army as an officer. He fought bravely in the trenches of World War I, enduring the horrors of the battles such as:

Verdun (Verdan) – in 1913 in the mountains of northern France

Marne (Marn) and Aisne (Aisn) – in 1914 in Paris, France.

Meuse Argonne (Muse Argone) – 1918 This one is known as a fierce battle and with the greatest losses in the ranks of the American army.

Chateau Thjery – This was the battle in which on July 4, 1918 he was wounded by a shrapnel and exposed to mustard gas.

Then, Elias was discharged from the American army with military honors and a victory medal. He was also presented with the right to wear a wounded chevron. A ribbon with three clasps which means that he took part in three important victory battles and that he was wounded in war.

But his unwavering dedications goes beyond the battlefield. In the first year of his return to the U.S from war Elias began to write and publish a series of articles in newspapers of the time in which he expressed his unwavering stance on our national issues. These writings made his name even more well-known and he was often quoted in the Albanian press, with special respect.

The collaboration with the most famous Albanian personalities such as Fan Noli, Sotir Peci, Mihal Grameno, etc. would rank him among the most honored Albanian-American figures of that period. All these great historic names were members of the patriotic society “Vatra”. This served as the direct affiliation that Elias had with “Vatra”. At first as a member of it and very soon he became the Chairman of Branch No. 29, in New York. During this time, he would give his help and contribution to his fellow Albanians who came to America as immigrants by ensuring they had the guidance and support needed to establish a better life in America. Elias worked tirelessly for our national cause until the end. When his health deteriorated, he decided to return to his homeland and be with his daughter, Liri! He passed away in 1928 in Lazarat, where his body rests today.

When you hear about his activities, you get the impression that he was someone who lived a long life, but Elias was only 31 years old when he passed away. This fact speaks volumes about him and his clever vision.

More than an officer, he was a patriot who carried the Albanian spirit across borders.

More than an immigrant, he was a bridge for those seeking a better life in America.

More than a historical figure, he is a symbol of resilience for all of us.

Today, in this memorial ceremony, we honor Elias as the American military hands over the American flag to his family in recognition of his courage and sacrifice.

We, Elias’s descendants, sons and daughters of Liri, stand here with pride and deep gratitude.

Let this day be a reminder of our roots, of those who came before us, who built bridges, fought battles, and paved the way for our future. Let us continue to carry Elias’ name with honor, strength, and deep Albanian pride!

Thank you all for your presence!

May God Bless the memory of Elias Maliq Lazarati!

May God Bless the United States of America!

Ardi Ahmeti – Zabide Aliko Elias Maliq Lazarati Elias Maliq Lazarati ^[9]

AGO RABI LAZARATI, KONTRIBUTI NË FEDERATËN VATRA E GAZETËN DIELLI Ago Rabi ishte një nga themeluesit e Federatës “VATRA” e krijuar në vitin 1912, e cila ka pasur si mision historik mbrojtjen dhe garantimin e të drejtave të shqiptarëve në SHBA, si edhe ka ndërmarrë përsipër lobimin në Kongresin e Shteteve të Bashkuara për të drejtat e shqiptarëve anembanë botës. Por jo vetëm…Agua ka punuar dhe si kontrollor i Gazetës “Dielli”. AGO RABI LAZARATI kështu quhej nga shokët dhe atdhetarët në Amerikë,një personalitet i vlerave të shquara, i njohur ndër breza për kontributet e vyera që ka dhënë si një vizionar dhe patriot.Agua u lind ne Lazarat në vitin 1888. Babai i tij Rakip Rabi ka qenë një nga luftëtarët e çetave të Lazaratit ,në luftrat për liri dhe mbrojtjen e trojeve shqiptare.Agua , arsimin fillor dhe atë 8-vjeçarë e kreu në fshatin e tij Lazarat, por për shkak të kushteve dhe vështirsive të kohës nuk mundi të përfundonte arsimin e mesëm.Qysh nxënës dallonte për vrullshmërinë dhe guximin e tij,karakterizohej nga një urtësi shpirtërore, ishte vizionar, me një etje për dituri ,e me vyrtytet e një njeriu të mirë,fisnik e largpamës; i frymëzuar me ide atdhedashurie.Agua gjithmonë e shprehte adhurimin dhe ëndrrën që kishte për të emigruar në Amerikë. Kjo ëndërr i bëhet realitet për herë të parë në vitin 1910, vit të cilin ka shkuar dy herë drejt Amerikës.Gjatë qëndrimit atje ai u lidh me drejtuesit e komunitetit shqiptar në Amerikë si me Fan S. Nolin, Sotir Pecin, Kristo Dakon, etj . Së bashku me mësueset Sevasti e Parashqevi Qiriazi u përfshin në hapjen e shkollave shqipe dhe Themelimin e Shoqërisë Vatra në radhët e komunitetit shqiptar atje.Mbas kompletimit me arsimin që përfundoi atje, ai filloi të angazhohej për hapjen e gazetave shqip si “Përparimi”, Imigranti” në New York ,Boston, si dhe furnizonte me kronika nga aktivitetet e degëve të emigrantëve në shtete të ndryshme gazetën “Dielli” i shoqatës “Vatra” .Agua nuk i shkëputi për asnjë moment lidhjet me vendlindjen e tij, Lazaratin.Ai u lumturua pa masë kur mësoi se në Lazarat në 1915 mësuesi arbëresh Sinjore Tozeli kishte hapur shkollën shqipe . Në një letër që i dërgonte drejtorit të gazetës “Omonia “,që dilte në Gjirokastër greqisht më 1915-1916 , i shkruante: “ I nderuar , zoti Dilo ! Mora vesh se zotëria juaj , boton një gazetë në Gjirokastër greqisht. Meqënëse unë di greqisht dhe jam nga Lazarati, ju lutem më dërgoni disa numra . Me këtë veprim ju i shërbeni vëllazërimit të krishterëve dhe muslimanëve , pavarësisht kritikave të ish kajmekamit , dhe editorit të “Diellit “( Bahri Omarit)Pas luftës së parë botërore monarkitë fqinje dhe Italia mezi prisnin të zbatohej “traktati i fshehtë i Londrës” . Shqiptarët e Amerikës u organizuan në partitë politike Shqiptare. Drejtuesit dhe intelektualet patriot të këtyre partive përpiluan dhe i dërguan një “Promemorie” Presidentit të SHBA Woodrow Wilson 105 vjet më parë.Një ndër këta firmëtarë ishte dhe AGO RABI LAZARATIBoston Mas. U.S.A.4.5.1919 PROMEMORIE Presidentit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës Woodrow Wilson.I nderuari , zoti President! Duke qenë se së shpejti do të shkoni si përfaqësues i Amerikës fitimtare në konferencën e Paqes, duke qenë se Shqipëria është në rrezik nga një traktat për coptim nga fuqitë fqinje aleate , duke qenë se ju keni dhënë deklaratë që Vlora dhe krahinat përreth mund ti mbeten Italisë,kerkojmë nga Shkëlqesia Juaj që ta konsideroni edhe një herë këtë Deklaratë Tuajën,pasi po të marë Vlorën dhe krahinat përreth Italia, atëherë Adriatiku bëhet liqen i mbyllur Italian dhe përsa i përket Vlorës “sa mund të rrojë njeriu pa mushkëri aq mund të jetojë Shqipëria pa Vlorën”-tha ai.Kemi shpresë tek Shkëlqesia Juaj se do të mbrojë në atë konferencë të drejtën shqiptare .Për Partitë Politike Shqiptare K R Y E T A R I , Kristo Dako.F I N A N C I ER ,Rexhep Demi Filati K O N T R O L L O R ,Ago Rakip Lazërati.Presidenti W. Wilson u deklaroi autoriteteve të emigracionit shqiptar me Fan S Nolin në krye ku bënte pjesë dhe Ago Rakip Lazërati se : “Shqiperia do të ketë një zë në këtë konferencë që ta mbrojë dhe ai zë jam unë”.Pas formimit të qeverisë së Sulejman Delvinës , dalë nga kongresi I Lushnjës dhe pranimit të Shqipërisë në Lidhjen e Kombeve, Agua u kthye në atdhe më 1921. Ku ndoqi me interes zhvillimet politike në vitet 1920-1924. Pas Thirrjes së Nolit për pjesmarrje në administratë, Agua ju përgjigj : “ Rëndësi për mua ka që u bë Shqipëria !” Agua jetoi gjithë kohën e Zogut në aktivitetin e tij privat jashtë politikës . Përjetoi me dhembje pushtimin fashist të vendit dhe ishte për luftën çlirimtare. Agua ishte kundër politikës servile ndaj Titos që mbanin krerët e regjimit dhe këtë e shprehu haptazi në popull me rastin e vizitës së Enverit në Beograd më 1946. Fjalëve të bukura për Titon të agjitatorit të Frontit Agua ju përgjigj: “Po , mor po! i mirë është sërbi Tito , por për Shqipërinë është shejtan mulliri!”Mbas kthimit në atdhe Agua punoi dhe jetoi pranë familjes së tij në vendlindjen ku lindi dhe u rrit në Lazarat. Në vjeshtë të vitit 1948 regjimi komunist i diktatorit Hoxha, atdhetarin Ago Rabi do e burgoste në burgun e Gjirokastrës sepse nuk pagoi detyrimet. Pasi kreu një vit burg lirohet i sëmurë ndërsa pas një viti mes vuajtjesh ndërroi jetë në dhjetorin e vitit 1950 .Ky ishte shpërblimi që i dha regjimi këtij atdhetari të madh. Dhe më vonë regjimi nuk i njohu apo nuk përmendi kurrë kontributet e tij, vlerat e tij për atdheun në ato ditë të vështira të rrezikut të shpërbërjes.Agua u nda nga jeta duke marrë nderimet , respektin dhe vlerësimet e të gjithë bashkëfshatarëve po ashtu dhe të miqve dhe bashkë atdhetarëve të tij mes të cilëve punoi dhe jetoi. ^[10]

18–19 Korrik 1944 – Përkujtim për viktimat e masakrës në Lazarat

Ne kujtojmë me dhimbje dhe respekt të thellë një nga ditët më të errëta në historinë e fshatit tonë. Më 18 dhe 19 korrik 1944, Lazarati u përball me një sulm të përgjakshëm nga forcat partizane. Viktima të pafajshme, burra, gra dhe fëmijë, u vranë brenda shtëpive të tyre në përpjekje për të mbrojtur jetën dhe nderin.

Kujtojmë:

· Lalo Gaba, grua e moshuar, e vrarë nga granatat.

· Haxho Bejko, vajzë e re, humbi jetën në shtëpi e qëlluar brenda në prani të fëmijve.

· Bako Skëndi, vdiq pas plagëve të marra.

· Murat Basha, u vra nga trupat gjermane.

· Brahim Rusho, një fëmijë i therur me thikë barbarisht nga partizanët natën e sulmit.

Pas luftës, viktimat u harruan. Gjatë regjimit komunist, në fshat u ndërtua një lapidar për partizanët, por asnjë përkujtimore nuk u ngrit për viktimat civile të masakrës dhe as për të përndjekurit e diktaturës pas rrënies te komunizmit kur Lazëratasit patën mbështetje politike dhe ekonomike.

Sot, 35 vite pas rënies së komunizmit, Lazarati ende nuk ka një memorial për të nderuar të pafajshmit që u flijuan.

Qeveria vendore dhe ajo qëndrore kurrë nuk kanë treguar interes për një memorial të tillë.

Por pse mungon ky interes edhe tek vetë qytetarët e Lazëratit? A nuk është kjo histori edhe pjesë e dinjitetit tonë?

Le të kujtojmë. Le të flasim. Le të ndërtojmë kujtesën që na mungon. Sepse heshtja është fyerje, dhe harresa është padrejtësi.

Jemi të vonuar por kurrë nuk ështe von.

Shoqata Lazerati ne Michigan organizoi ne Dearborn nje vigjilje perkujtimore. ^[11]

Serjan Xhevit Ahmeti – Jeta dhe Qëndresa Written by

Shoqata Lazerati Michigan in

Memorials of Lazerati (concept)

Serjan Xhevit Ahmeti, patriot from Lazarat, Albania – family history archive.^[12] Lindja dhe rrënjët familjare (1900–1975) 14 dhjetor 1900: Lindi në fshatin Lazërat, Gjirokastër, në një familje të thjeshtë e patriotike. Babai i tij ishte pjesëtar i çetës së Lazëratit, duke luftuar në betejat e Janinës dhe Delvinës për mbrojtjen e trojeve shqiptare. U rrit me frymën e besës dhe dashurisë për vendin. Gjyshja përsëriste: “Për vendin vra e pre, e mos lësho kurrë, por për të huajn mos derdh gjak.” Shkollën fillore e kreu në mejtepin e fshatit, Xhamia. Nga kjo shkollë kishte një medalion që familjes iu konfiskua gjatë regjimit komunist. Lufta e Vlorës dhe Fan Noli (1920–1924) Në moshën 19 vjeç, mori pjesë në Luftën e Vlorës (1920), duke u rreshtuar krah burrave të Lazëratit për mbrojtjen e pavarësisë së Shqipërisë. Në vitin 1924, ishte ndër përkrahësit e qeverisë së Fan Nolit, si edhe shumica e lazëratasve. Vlen të theksohet se influenca bolshevike kishte lënë shenjë në bisedat e tij; përmendte me ironi se kur ishin të rinj u thoshin të besonin se “Drapër e Çekan do shpëtonte botën”. Jeta gjatë Mbretërisë Zog (1925–1939) Gjatë viteve të Mbretit Zog, Serjani, si shumë bashkëfshatarë, u mor me blegtori për të mbajtur familjen. Vlen të theksohet se kishte një mirëqenie shumë të mirë; gjithashtu punësonte disa barinj. Ishte i njohur për ndershmërinë dhe burrninë e tij, duke ruajtur gjithmonë lidhjet e ngushta me fshatin, por edhe me të gjitha zonat e Gjirokastrës dhe Delvinës. Miqësitë e tij nuk e braktisën kurrë familjen e tij në vitet më të vështira në të ardhmen. Janë të panumërta miqësitë familjare, ku secila ka një histori të veçantë, por më e veçanta është ajo e Familjes Bresa nga fshati Çai-Buzmar i Kukësit. Kjo familje sot ka një djalë me emrin e tij, Serjan Bresa, që jeton në Domje, Tiranë. Miqësia e tyre u krijua në këtë periudhë kohore dhe ruhet edhe sot. Lufta e Dytë Botërore (1939–1944) Serjani ishte përkrahës i Ballit Kombëtar si bindje politike, duke refuzuar të bëhej anëtar i Ballit, pasi nuk e donte luftën civile. Kjo gjë pasqyrohet edhe në veprimet e tij gjatë luftës, ku do sjellim disa tregime nga jeta e tij. Vlen të përmendim se Çeta e Lazëratit ishte asnjanëse në këtë periudhë dhe nuk merrte urdhra apo komandohej nga Kryesia e Ballit Kombëtar. Serjan Xheviti ka qenë në disa raste udhëheqës i Çetës, por si i zgjedhur ose i caktuar nga pleqësia. Por si e arsyetonte Serjani këtë pozicion gjatë kësaj periudhe:

Partizanët nuk mbanin flamurin kombëtar, por një yll të kuq pa lidhje me atdheun dhe simbolet kombëtare. Ata shkatërruan piramidën e kufirit shqiptaro–grek, akt që për Serjanin ishte i papranueshëm. “Nga Xhamia piramida dukej sa një burrë me shark.” Në Libohovë, partizanët kryen masakra ndaj popullsisë civile, duke vrarë pleq, gra, fëmijë, madje edhe familjen e patriotit Avni Rustemi. Komunistët nuk besonin në Zot, gjë që binte ndesh me besën dhe traditat e Lazëratit. “Po ç’janë këta që luftojnë për atdheun pa simbole kombëtare, na prishin kufijtë e atdheut dhe na vrasin familjet e patriotëve?” “Kjo ishte një bindje e të gjithë burrave lazëratas, duke përjashtuar disa të rinj.”

Disa ngjarje nga veprimtaria e tij gjatë luftës, “kundër vëllavrasjes”

• Tetor 1943 – Qafa e Pazarit, Gjirokastër Në Qafën e Pazarit të Gjirokastrës, Serjani qëlloi me armë kundër komandantit kuisling Idriz Jazo. Kjo ngjarje ka ndodhur në rrugën nga Qafa e Pazarit për në Poliklinikë.

“Në të djathtë qe një klub ku po këndohej e kishte zhurmë. Shkoi atje, mirëpo kur po afrohej vinte një erë e keqe që edhe brenda në klub kundërmonte. — Ore, ç’është kjo erë? – pyeti. — Gjermanët pushkatuan një komunist dhe e dogjën – iu përgjigj një nga ata. — Po ky që digjet, a është shqiptar? – u tha. — Edhe juve hani, pini dhe këndoni këtu, e ai digjet atje? Nxjerr pistoletën dhe qëllon, duke i nxjerrë të gjithë përjashta.”

• Ngjarja në Kardhiq – Shpëtimi i djalit të ri Partizanët kishin marrë Ali Këlcyrën dhe kërcënonin ta vrisnin. Për këtë arsye Balli Kombëtar ishte mbledhur në Kardhiq. Aty ishte edhe Çeta e Lazëratit, midis tyre edhe Serjani.

Arsyeja e këtij grumbullimi masiv ishte të ushtronin presion mbi partizanët me qëllim negocimin e lirimit të Ali Këlcyrës, për shmangien e vëllavrasjes.

Partizanët ishin pozicionuar diku në malet pranë Fushëbardhës dhe Zhulatit.

Në një moment, Serjani pa që ishin grumbulluar shumë burra në formë rrethi dhe u bë kurioz të dinte ç’po ndodhte.

— “Ç’po ndodh aty, pse janë mbledhur ata burra?” – pyeti. — “Kane zënë një që qe nisur të vinte partizan, dhe do e pushkatojnë” – i thanë. — “Kush do e pushkatojë?” – pyeti. — “Ismail Golemi ka urdhëruar” – i thanë.

Menjëherë shkon dhe hyn midis burrave. Kur çau rrethin, pa një djalë të ri të lidhur te një hu.

Ju afrua dhe e pyeti me tallje: — “Po ti ç’bën këtu?” — “Po pse tallesh, më kanë lidhur dhe duan të më vrasin” – i tha djali. — “S’të vret dot njeri këtu, po mos u tremb” – dhe filloi ta zgjidhte.

Pasi e zgjidhi, e pyeti çfarë kishte me vete. — “Një dyfek, një pistoletë dhe një torbë me gjërat personale.”

Pyeti kush i kishte, t’ia jepnin menjëherë mbrapsht. Dyfeku dhe torba iu dhanë menjëherë. Pistoleta nuk iu dha.

Në këtë kohë del Ismail Golemi dhe e pyet: — “Serjan, ç’bën atje?” — “Ja, do liroj këtë partizanin të vejë ku qe nisur.”

— “Ç’të të bëj, o i zi, se ke nja 200 burra me vete, pa ta tregoja unë!” – ia ktheu Ismaili. — “Po, po, se zë ti bujq fushës së Kallos dhe ne do t’i lëmë t’i pushkatosh…” – ia ktheu Serjani.

Thirri një djalë nga fshati Kaso dhe i kërkoi ta shoqëronte partizanin. — “Jo,” – i tha Kasua, – “se unë e shpie këtë atje, po më vrasin ata mua pastaj.”

Djali ndërhyri: — “Ore, më hiq që këtej, se aty të garantoj unë, se vëllai im është komandant atje.”

— “Ok,” – tha Kasua, – “do vete. Po mos rri atje, të vish prapë.” — “Pa merak, do vij, po nuk më vranë.”

Dhe Kasua e shoqëroi te partizanët. Ata i kërkuan të rrinte, por ai refuzoi, megjithëse iu lutën të qëndronte me ta.

— “Jo,” – u tha, – “po jini burra, mos më qëlloni nga pas, tani që do zbres poshtë.” — “Pa merak,” – i thanë, – “je në besën tonë, nuk të qëllon njeri. Mirupafshim.”

Dhe u kthye në Kardhiq dhe i tha Serjanit se puna u krye.

• Shpëtimi i dy të rinjve të PK nga Kalaja e Gjirokastrës Rrobaqepësi, një mik i tij, i kërkoi të shpëtonte dy djem të PK që ishin të burgosur në kalanë e Gjirokastrës dhe prisnin të pushkatoheshin.

— “Meqë ma kërkon ti, dhe për hir të miqësisë që kemi, do e bëj,” – i tha Serjani.

Vendi i takimit ishte te gjimnazi “A. Zeneli” (sot). Në burgun e kalasë punonte një lazëratas, Riza Skendi. Ai e ndihmoi të organizonte aratisjen. Kur i nxorën nga qelitë, ata filluan t’i hidhnin parulla (menduan se po i çonin në pushkatim). Me kërcënimin e armëve dhe duke i sqaruar se po i nxirrnin nga kalaja, i ndoqën pas te gjimnazi ku i prisnin njerëzit e tyre.

Ua dorëzoi dhe kjo punë u krye pa derdhur gjak. Nuk dihet kush ishin këta persona.

• Shpëtimi i partizanëve të kapur në Gjirokastër Serjan Xheviti ishte gjithashtu një nga organizatorët për aratisjen e partizanëve të kapur në Gjirokastër dhe të sjellë tek Shkolla e fshatit për t’u pushkatuar nga Balli.

Kjo ngjarje është pasqyruar në librat për Lazëratin dhe nuk po e ritregojmë. • Përballja e dytë me Ismail Golëmin – Goranxi Aty Balli kishte mbledhur dhe mbante të arrestuar një grup të rinjsh nga zona e Zagorisë, partizanë; midis tyre kishte edhe minoritarë. Kjo gjë u mor vesh dhe Serjani, me një grup lazëratasish, shkon atje për të parë gjendjen.

Kur shkuan dhe panë që shumica ishin të rinj 16–20 vjeçarë, Serjani përsëri nuk pyeti njeri, por filloi t’i lironte.

Lajmërojnë dhe vjen Ismail Golëmi, i cili i thotë: — “Serjan, luftën po e humbasim, t’i vrasim sot se do na vrasin nesër.” — “Kë të vrasim, fëmijët?” – ia ktheu Serjani.

Një nga këta djem që shpëtoi ishte Sofua nga Sopiku, i cili e ka treguar vetë ngjarjen. Më pas Sofua u bë polic dhe ishte pikërisht ai që do ta arrestonte Serjanin — por këtë e tregojmë më poshtë, te pjesa e arrestimeve.

• Shpëtimet e tjera gjatë luftës Ne, familja, kemi edhe raste të tjera ku ai ka shpëtuar jetën e disa vetave gjatë luftës, por nga sa përmendëm më lart, duket qartë se pozicioni i lazëratasve gjatë luftës ishte asnjanës dhe nuk vrisnin partizanë ose njerëz të pafajshëm.

Kjo gjendje vazhdoi deri më 18 korrik 1944, kur Lazërati u sulmua pabesisht nga partizanët.

Serjan Xheviti luftoi te Lëmi i Skëneres, bashkë me burrat e asaj lagjeje.

Kjo ngjarje solli armiqësinë dhe pikën ndarëse midis Partizanëve (Partisë Komuniste) dhe Serjan Xhevitit.

• Letra e Bedri Spahiut – Lista e pushkatimeve Po në këtë vit, Bedri Spahiu, në mënyrë të fshehtë, me një korrier, i dërgon Serjan Xhevitit një letër me emrat e lazëratasve që, po t’i kapte Partia, do t’i pushkatonte.

Të gjithë ata që kishin emrin në listë u larguan nga Shqipëria.

Qëndresa ndaj komunizmit (1945–1967) • Burgosja e parë – 1950 Pas luftës, regjimi komunist e burgosi disa herë.

1950: U dënua me 3 vite burg për “mos hyrje në kooperativë” dhe “agjitacion e propagandë”. U shpall kulak, me konfiskim të pasurisë së luajtshme dhe të paluajtshme. U lirua në vitin 1953. • Arrestimi i dytë – 1959 1959: U arrestua sërish me akuza për agjitacion, propagandë dhe përgatitje për arratisje jashtë shtetit. Akuza për bashkëpunim me sigurimin e huaj grek. Sofua, që përmendëm më lart, ishte veshur polic dhe ishte ai që erdhi tek shtëpia për ta arrestuar dhe për t’i lexuar akuzën.

Pasi e dëgjoi akuzën, Serjani i tha:

— “Po nuk ka një djalë shqiptar që të më arrestojë mua e të më thotë ‘punon për grekun’? Po gjetët një grek dhe më thotë ‘punon për grekun’?!” — “Xha Serian,” – i tha Sofua, – “mua ma caktuan këtë detyrë.” — “Po më tha mirë Ismaili Golëmi: ‘T’ju vrasim se do na vrisni’…”

Akuza për bashkëpunim me të huajt nuk u vërtetua. U dënua 8 vjet për secilën nga akuzat e tjera; bashkimi i dy akuzave bënte ulje 4 vjet. Kështu që u dënua 12 vjet burg.

U lirua më 25 korrik 1967, pas plotësimit të afatit.

• Jeta në burg – Profesorë, partizanë, gjeneralë Në burg, Serjani u bë mik me njerëz të njohur.

Profesor Eqrem Çabej i tha:

— “Serjan, lutju Zotit që të la pa shkollë, se me këtë kokë që ke ti, shtat pash nën dhé do të të kishin futur.”

Edhe komunistët partizanë, si Bedri Spahiu, gjeneralët dhe Halim Xhelo, që ishte në qelinë afër, i thoshin:

— “Serjan, do dalësh nesër, dëgjova. Shoku Sadiku (ishin partizanë bashkë) më ka thënë që në mes të fshatit keni një vend të shenjtë. Po do të të jap 100 lekë, jepja Xhemos t’i blejë qirinj e t’i ndezë për ne.”

Serjani iu përgjigj:

— “Mirë mo, do t’i marr, po Xhemua është muhipe e Baba Selimit, kurse ju jeni të Baba Stalinit. Do t’i blej qirinjtë dhe do t’i ndez te busti në Tiranë, se atë donit ju.”

• Torturat, kërcënimet dhe qëndrimi i pathyeshëm Torturat, burgu, kërcënimet — asgjë nuk e trembi që ta mbyllte gojën.

Serjan Xheviti foli pa u trembur për të vërtetën dhe bindjet e tij, në burg por edhe jashtë.

Një ngjarje kur doli nga burgu:

Polici: — “Merr sharkun, Xha Serian, ikën sot, do dalësh.”

— “Ç’e dua që ta marr? Këtu do vij prapë,” – i tha Serjani.

Mori thesin me rroba, sharkun dhe doli.

Një polic e shoqëroi deri te rruga dhe i gjeti makinë për Gjirokastër. Polici e hipi në karroceri dhe porositi shoferin ta zbriste vetëm në Gjirokastër dhe të mos i merrte lekë.

Në karroceri ishin disa të rinj vlonjatë dhe një gjirokastrit që e njihte shumë mirë.

Serjani u ul mbi thes dhe hodhi sharkun krahëve.

Gjirokastriti filloi ta shante, duke u drejtuar nga të rinjtë:

— “E shikoni këtë? Është nga Lazërati. Këta ishin të gjithë ballista, nuk e duan Partinë, dhe ja sa doli nga burgu…”

Serjani nuk i foli fare, rrinte i qetë.

Një nga të rinjtë i tha:

— “Xhaxha!” — “Hë mo, djalë.” — “Të shau ky!” — “E, e dëgjova,” – i tha Serjani. — “Është e vërtetë? Ka pasur shumë ballista Lazërati?” — “Po, edhe pulat ballista ishin,” – i tha Serjani. — “Po pse nuk u bënë partizanë?” — “Se nuk ishin gomar si ky këtu,” – dhe tregoi me gisht gjirokastritin.

— “A more Serjan, kot që dole, aty do veç prapë,” – i tha gjirokastriti. — “E di mor, e di. I thashë dhe policit ta lija sharkun, po nuk më la,” – ia ktheu Serjani.

Fundi i jetës dhe trashëgimia (1967–1975) Pas lirimit, jetoi në Lazërat, ku çdo ditë blinte gazetën, e lexonte dhe u thoshte: — “Doni ta dini të vërtetën? Kthejeni gazetën me kokëposhtë.” I ndjeri Sali Rabi tregon se Xha Seriani lexonte gazetën pa syze. Kjo i bëri përshtypje dhe iu afrua ta pyeste: — “Xha Serian, nga sytë je mirë, lexon pa syze?” — “Po mo, shikoj dhe afër edhe larg. Ja, do të ta lexoj se ç’është shkruar atje,” – dhe tregoi me gisht nga berberana ku ishte shkruar parulla e PPSH-së. — “Po,” – i tha Saliu. — “Poshtë! Poshtë! Poshtë!”

Tavolina e tij me një karrige ishte vendi i tij i preferuar te klubi i fshatit.

24 nëntor 1975: Mbylli sytë në shtëpinë e tij. Ata që e njohën e cilësuan si “Simbol të qëndresës antikomuniste.” Historia e Serjan Xhevit Ahmetit është një rrëfim i plotë i një jete të lidhur ngushtë me fatin e kombit: nga Lufta e Vlorës, tek Balli Kombëtar; nga humanizmi në kohë lufte, tek burgjet e komunizmit. Ai mbetet një figurë që mishëroi Besën, Trimërinë, Atdhedashurinë dhe Humanizmin Shqiptar. Serjan Xhevit Ahmeti ^[13]

Veliko Selimi, Jonuz Boci dhe Omar Çela – 15 Dhjetor 1950- Përkujtimore! Written by Shoqata Lazerati Michigan in Memorials of Lazerati (concept) Martirët e Demokracisë nga Lazarati Sot, më 15 dhjetor, kujtojmë me dhimbje dhe krenari tre bijtë e Lazaratit – Veliko Selimi, Jonuz Boci dhe Omar Çela – të cilët së bashku me Memo Rakun nga Golemi u pushkatuan në Qafën e Taroninës nga regjimi komunist.

Ata u akuzuan padrejtësisht, u torturuan dhe u dënuan pas një gjyqi farsë, por qëndrimi i tyre para vdekjes ishte burrëror dhe i paharrueshëm:

• Jonuzi tha: “Ne e mbollëm farën, rinia do ta korrë.”

• Velikua tha: “Rroftë Shqipëria!”

• Omari tha: “Rroftë liria!”

Këta burra nuk luftuan kundër vendit të tyre, por kundër diktaturës që e shtypte. Ata dhanë jetën për dinjitetin, lirinë dhe demokracinë.

Pas dekadash persekutimi mbi familjet e tyre, më 1993 u rivarrosën me nderime në varrezat e fshatit. Në vitin 2017, Presidenti i Republikës i nderoi me titullin “Martirë të Demokracisë”, duke vulosur të vërtetën e tyre historike.

—

Sot, 15 dhjetor, ne përulemi me respekt para kujtimit të tyre.

Lavdi bijve të Lazaratit! ^[14]

Since the Albanian Government's attempts to stop the illegal cultivation of cannabis, there have been a growing number of activists from around the region demanding a special status for the small commune. The activists demand the right to legalize production and selling of cannabis inside municipality borders. The Albanian government has rejected the demand.^[15]

Crime

In June 2014, Albanian police launched a major operation against the village, involving over 800 officers.^[16][17] Heavily armed locals shot RPGs and fired mortar rounds at the officers, who returned fire.^[18] Police took control of most of the village, with Interior Minister Saimir Tahiri saying the operation would continue until "every square centimetre in Lazarat is under state control". Smoke rose from the village as locals reportedly burned cannabis plants.^[16]

On 24 June 2015, a member of the Albanian counter-terrorist force RENEA was shot and killed in the town, and two other soldiers wounded.^[19] A car containing gunmen had been stopped at a checkpoint, with attackers then opening fire on the soldiers from a nearby house.^[19] Ibrahim Basha was a RENEA officer who had previously served with NATO in Afghanistan. The United States Ambassador to Albania, Donald Lu, expressed condolences at the soldier's funeral, calling the incident a "national tragedy".^[20] Additional police and RENEA officers were sent to reinforce the town and locate the attackers.^[19][21]

Population

Lazarat is inhabited by Muslim Albanians,^[22] many of whom have traditionally been Bektashi. The villagers speak with the Tosk dialect of the Albanian language.

Economy

The main activity is agriculture, especially animal husbandry. The area is known for its dairy products.

Cannabis

The village produced 900 tonnes of cannabis annually, worth €4.5bn, equivalent to around half of Albania's gross domestic product.^[16]

Popular culture

Shoqata Lazërati Paraqet Expozitën: Fijet e Identitetit:^[23] Written by Shoqata Lazerati Michigan in Memorials of Lazerati (concept) Një Homazh për Traditën në Muzeun Historik të Dearborn-it

Veshjet tradicionale flasin me zë të lartë—për trashëgiminë, ceremoninë dhe krenarinë e komunitetit. Ky ekspozim nderon artin dhe simbolikën e qëndisur në veshjet ceremoniale, duke pasqyruar shpirtin e kulturave që festojnë me ngjyra, ritëm dhe rit. Një kujtesë e fuqishme se rrënjët tona nuk kujtohen vetëm—ato vishen.

Threads of Identity: A Tribute to Tradition at the Dearborn Historical Museum Traditional clothing speaks volumes—of heritage, ceremony, and community pride. This exhibit honors the artistry and symbolism woven into ceremonial garments, echoing the spirit of cultures that celebrate through color, rhythm, and ritual. A powerful reminder that our roots are not just remembered—they’re worn.

Fjalor i Lazëratit. [Lazaratit] Fjalë/Shprehje Lazëratase Kuptimi në shqip standard Kontekst kulturor/letrar Shembull përdorimi Aga Emertim ne shenje repsekti Therritej per respekt nga nuset e reja, vjerri ose burrat e moshuar ne fisin e burrit Te befte mire Aga Besnik ! Aliq Përrua Shtati i perroit “ka dal aliqi nga shiu i madh” Allaten Papritur Tregon ndjesinë e të qenit i papregatitur, i habitur (per mire ose per keq) I erdhi allaten nga lart Anapejdani Fatkeqësi Mallkim “tu bëftë anapejdani” Anicirë Ndjesi e pist, e qelbur Pershkim i ndjesie të keqe “më erdhi anicirë”

Atko Në ate kohe Tregon nje ndodhi/veprim te ndodhur me pare Atko iu kujtua Auz Gropë uji Depozite uji “u mbush auzi” Avadan Në ajër Pershkruan menyren e qendrimit ose te veprimit Qendronte avadan/ E ngriti avadan Ba Habi (Uaaa!) Nje pasthirrme qe tregon habi ne raste te papritura, si te thuash : Uaaa ! Baaaa ! Vertet thua moj ? Ballgame me pështymë gjarpërinjsh* Bar i helmuar. Shume e bardhe qe gjendet ne bar. Figurë poetike për rrezik të fshehur në natyrë “Mbi të cilin shikoje veç ballgame me pështymë gjarpërinjsh.” Barra Peshe – sasi Perdoret ne kuptimin e sasise ose te peshes, zakonisht perdorej perte treguar sasine e druve qe siguronin familjet per dimer Bera 10 barre dru sivjet Bedel Zëvendesues Urim figurativ “të vafsha bedel more” Bëllduq Menyra si bie Tregon nje menyre si bie dicka ose dikush Ra bëllduq ne uje Birko Mjaftueshem i/e mire Tregon pershtypje pozitive per dike ose dicka Birko pune/birko vajze Birozurë Rremuje/zhurme Tregon ndjesi se si behet nje situate ose ndodhi Beri birozure te madhe Blanja* Copë mishi e varur Term lokal për pjesët e mishit në thertore “Po kundroja blanjat e mishrave, varur në çengela…” Bobollaqe Sarma Gatim “gatova bobollaqe për drek” Boça Boçaja e rrobave (Shami e lidhur nga 4 cepat ne formen e trastes) Perdorej zakonisht kur merrej paja (rrobat e nuses) Mbaje boçanë Bome Fuçi fuçi metalike “mbushe bomen me ujë” Bran Zvarre Menyra e kryerjes se nje veprimi fizik ose dhe ne kuptim te figurshem E morri bran litarin , e mori puna bran Brihesh Zihesh Tregon veprim ose reagim te njerezve ose kafsheve ne gjendje te acaruar U brine me njeri tjetrin Burbuletur I urritur Emertim qe tregon nje nejri te urritur sikur ka shume kohe pa ngrene dicka Sikur s’je burbuletur kurre ne buke! Bus I ftohte Gjendje e nje momenti te caktuar fizik ose shpirteror I kishte duart bus te ftohta/ia beri shpirtin bus Çap Hap Tregon veprim fizik ose figurativ Mos hidh asnje çap me tutje/mos bej çap(mos vepro) Cës Mos Tregon nje urdher per te mos prekur ose kryer nje veprim femijet e vegjel Cës aty apo cës ate! Çikënile Xixelloje Kandër qe del ne periudhen e veres dhe ndrit si nje xixë qe ndizet e shuhet naten Kapim çikenile Cingris Ngacmoj Veprim kundrejt dikujt apo dickaje Mos e cingris motren Çit (fjalen) Shqit/Ndaj/qarteso Tregon menyren per te vepruar ne nje gjendje/situate jo te qarte Çite fjalen (muhabetin ose mardhenien) me ta Citosur Ngjeshur Tregon dendësi, qe mund te perdoret per nje gjendje fizike te njeriut ose te nje objekti apo sendi E citosi dollapin/ e citosi stomakun Cukulu Shume Perdoret per te treguar sasi U mblodhen cukulu njerezit Dadaqe Nëna jote Prind ” e ka bërë dadaqja” Damalla Hapur /zbuluar Tregon gjendje ose menyre veprimi qe tregon se e le dicka ose dike pa veshje, pa mbulese, pa siguruar, pa mbyllur E la shtepine damalla(hapur) , e kishte lene femijen damalla (zhveshur ose zbuluar) Daramara Marrezira Tregon kryesisht kur dikush ben veprime te pakontrolluara , pa llogjike ose te kritikushme Gjithmone me daramara ti Dingza Plot Tregon nje oblekti/ ene te mbushur plot e perplot , qe nuk mban me U mbush dingza qypi Dogënis Ngacmon Veprim kundrejt dikujt qe perdoret ne kuptim te figurshem si nje rendese shpirterore ose psikologjike E dogenisi keq Dubek Dybek Send druri qe perdoret per te nxjerre gjalpin Rrahu dubekun Duf Inat/merzi Perdoret ne rastin e nje gjendjeje te caktuar shpirterore, psikologjike apo mendore(acarim, zemerim, rendese psikologjike) E nxorri dufin tek femijet Eglexhe Justifikim Perdoret per te justifikuar nje veprim ose menyre te sjelluri psh:(u vonova ne trafik) E ka gjetur englexhe kete punen e trafikut tani Eksiq Mangut Perdoret me kuptim te figurshem per te treguar nje mangesi ne sjellje ose gjykim Ti je eksiq nga trute Farkova Rastisa Tragon nje rastesi veprimi apo perballje Sa dola Fëngëllij Hedh Veprin ne nje rast te ngarkuar emocionalisht Me beri ta fëngëllij andej Fërck Origjine Tregon vleresim te sjelljeve te dikujt Skish si ndodhte ndryshe se do shkoje fërcka ne fërckë Ferrëvënë Mallkim (derembyllur) Reagim ne forme mallkimi kundrejt dikujt qe i drejtohesh ne konotacion negativ Cfare ben moj ferrëvënë ?! Flsmni Me flisni Urdher ose lutje Flismni dhe mua! / aman me flisni Gadrabudra Gjera pa kuptim Vleresim jo i mire per nje menyre te folururi ose te vepruari te dikujt Jane gadrabudra keto/ flet gadrabudra Gërmaqeshuar Mallkim (germadhe e shuar) Reagim ne forme mallkimi kundrejt dikujt qe i drejtohesh ne konotacion negativ Cfare thua mor gërmaqeshuar?! Germis Rrezoj Veprim U germis ne rruge Gërnjeps Acaron Ndikim negativ / acarues ne aspektin psikologjik te dikush tjeter E gërnjepsi vete motren Gjalmë Fill – Fije Fije qe perdoret per te thurrur ose qepur Mu keput gjalmi /mbaroi gjalmi Gjefshek Neglizhent Thuhet per dike qe i le pergjegjesite ose punet pas dore Sa gjefshek qe je ! Gjëgjë Qull me mill misri Gatim “hëngra gjëgjë për saba” Gjëma* Fatkeqësi e madhe Përdoret për ngjarje tragjike që godasin familjen ose fisin “Kur them gjëma, ju e kuptoni: ajo s’mund të jetë veçse me gjemba.” Gjëpora Gjera pa kuptim Vleresim jo i mire per nje menyre te folururi ose te vepruari te dikujt Gjëpora jane keto qe ben ti mor djale Gjokuni Gjëkundi Vendndodhje Mos u gjente gjokun Gomaradhe Pirg Perdoret per te treguar nje situate fizikisht ose ne menyre te figurshme I mblodhi mbeturinat pirg / I ka bere gabimet pirg Grënjë Sherr Menyre negative te vepruari ne nje situate jo te kendshme mes dy ose me shume njerezve Me ben grënjë kot Guxhudrumthi Rremujshem/pa rregull Tregon menyre te parregullt , pa sistem te vendosjes ose lenies se gjerave I mblodhi / I la guxhudrumthi Guxhumën Gurmaz /fyt Pjese e trupit qe shpeshhere perdoret edhe me kuptim te figurshem I mbeti fjala ne guxhumën Hasha Mohim Menyre te vepruari ndaj dikujt ose nje veprimi te meparshem E beri hasha djalin/ I beri hasha te gjitha ato qwe tha dje Helaq Pis Gjendje e papaster , fizike ose shpirterore Femija i beri rrobat helaq / Mos u mere me te se ai njeri te ben helaq Honi Hinkë Hinke konike “përdor honin të mbushësh shishen” Ia ka bere kërc I pacipe Vleresim negativ per dike qe sillet ne menyre te pacipe Atij njeriu ia ka bere kërc Ipi Mullar Mullar bari Po ha delja ne ipi Isharet Shenje Veprim ne menyre te fshehte (shkelje syri ose mimika) Ia beri me isharet Kaço Baluke Term qe perdoret per te emertuar baluket e flokut por shpeshhere edhe per flokun ne teresi Kaçoprere Kadimi Origjine Perdoret si vleresim per dike qe vjen nga familje me rregulla , te respekuar, me vlera Se ashtu e e ka kadiminë Kalamudhe Zhvleresim Thuhet kundrejt dikujt qe nuk vepron ose sillet ne menyre te rregullt ose serioze E cke bere keshtu mor e befsh me kalamudhe ?! Kalamudhe Kallafator Jo sistematik Vleresim negative per dike qe vepron , punon ne menyrre te crregullt Eshte kallafator ai nuk punon sakte . Kalqino Kancer Semundje vdekjeprurese Vuante nga kalqinua Kalupi Pirg Tregon menyre te parregullt te gjerave ose perseritje te veprimeve apo gabimeve I la rrobat kalupi/I beri fajet kalupi Kanakare E mbare Cilesi e perdorur kryesisht kundrejt femijeve te vegjel per ti komplimentuar ose perkedhelur Kanakarja e nenes je ti Kaptoj Kaloj/Kapercej Veprim fizik , kapercen nje pengese fizike ose edhe figurativ Kaptoj gardhin / I kaptoi te gjitha fjalet ne bark Karkacul Zhveshur ose i dobet Perdoret per te treguar zhveshjen ose dobesine fizike Mbeti karkacul (zhveshur) ose qenka bere karkacul (I dobet) Karkallo Semundje / Kolle Ne rastet kur dikush nuk ishte mire nga ana shendetosore dhe kishte nje kolle te vazhdueshme, te forte E ka zene karkallua Karthje Drut e dasmës Ritual Dasme “do vemi për karthje” Kastmadh Ziliqar Cileson dike qe ka gjithmone nje tendence ose nje lloj zilie negative kundrejt tjetrit Sa kastmadhe je/ te hengri kasti Katanisur Perfunduar / Arritur Rezultat i nje procesi fizik, shpirteror, psikologjik etj U katanis 20 kg/ne gjendje te mjerueshme /pa buke per darke etj. Katmar ëmbelsir ëmbelsir me peta “bëra një katmar” Katoq Katua Katua , ambjenti i shtepise ne katin perdhes ku dikur mbaheshin bagetite Futi lopen ne katua Këllet Pikon Ne rast lageshtie kur banesa , catia fut uje nga shirat gjate dimrit Këllet shtepia tek cepi Këllire I piset / I ndyre Shpreh neveri per nje pisllek ose karakter shume negativ Sa u la u be prape këllire/ai njeri eshte kellire Këmar Shtylle betoni Perdoret kryesisht per te mbeshteur shtratin e hardhise Do hedhim (bejme) këmarët e hardhise Kokalle Kocke Kockat e trupit I kane mbetur vetem kokallet Kokodashe Lemsh /grumbull Tregon nje situate te ngaterruar por perdoret dhe si emertim ushqimi (tul buke perzier me djathe ne forme topi te vogel qe ushqenin femijet) U be kokodashe kjo pune / hengri kokodashe Kokoshi një thele I konsumuar Rezultat nje procesi fizik ose figurativ U katanis djali kokoshi nje thele / e beri pasurine kokoshi nje thele Kokove Veze Koker veze Ju ben mema kokove Kopan Dru Shkop i rrobave, perdorej per te lare shtrojat e dimrit, ne pamundesi per ti ferkuar me duar qe ti lanin , i binin me kopan por perdoret dhe me kuptim te figurshem, si ofendim (jo i zgjuar) Me sill kopanin e rrobave / Ai smerr vesh eshte kopan Koroveshe Qortim Thuhet ne forme qortimi, kritike por edhe me nota keqardhjeje qe perdorej kryesisht nga grate Cke bere keshtu moj korroveshe ? Korroveshkë Kritik Një ngjyrim kritik ose përçmues “korroveshkë, mos dil vetëm” Ksetonom (beri) Namin (beri) Ne raste te renduara psikogjikisht ose shpirterisht , kur dikush bertet ose ben sherr Ore beri ksetonomin te them ! Ksodh Vaki Ne rast vdekje perdoret per familjen ku ka ndodh vdekja Vajti ne ksodh nena Kucur Trung Perdoret per pjesen e trungut te pemes se prere , pjesa me e trashe e trungut qe vihet ne oxhak kryesisht, per te mbajtur shume zjarri Vuri nje kucur qe te mbaje deri ne sabah Kunupe Insekt Mushkonje E grine kunupet Kuterinë* Mallkim, fatkeqësi Vajtim i nënës për fatin e keq “Kuterinën mua, ç’më gjeti!” Lame qame Ankues Dikush qe e ka ves te ankohet gjithmone, luan rolin e viktimes ne cdo rast Gjithmone si lame qame ajo Lanet (e kam bere) Përzë Perdoret ne rast kur do tamohosh, ta largosh dhe nuk e deshiron afer dike me te cilin ke mosmarreveshje ose pakenaqesi E kam bere lanet ate Lëbaq I shpëlarë Cilesohet dikush qe i kane rene vlerat per shka te veprimeve te tij Me kete qe beri u be lëbaq fare Letyrë Pisllek /mbeturina Perdoret per mbeturinat e eneve te palara por edhe me kuptim te figurshem E ka karakterin letyrë/ nukmerrem me letyrat (pislleqet) e tua une Llagëm Grope septike ose kanal i mbuluar i ujerave te zeza Emertim per gropat septike ne fshat qe perdoret edhe ne kuptim te figurshem Derdhen ujerat ne llagëm/e paska bere avlline (si) llagëm Llëck E pjekur shume Perdoret kryesisht per frutat kur jane te pjekura shume dhe jane zbutur Qnkan bere llëcka te gjitha Llomie Mbeturina/ inerte Perdoren kryesisht ne fushen e ndertimit per mbeturinat e grumbulluar gjate kryerjes se punimeve Ka mbledhur gjithe llomien aty Lluburdi Pislleqe / mbeturina Perdoret ne rastet kur uji ka pislleqe ose kur lan, pastron dicka qe eshte pis Ia hoqa lluburdirat Lomaksur I pangopur Kur dikush ha ushqimin shpejt e shpejt me uri te madhe Pse ben si i lomaksur? Lypsu Largohu Kur i kerkon dikujt te largohet , mund te perdoret ne raste inati ose edhe me shaka Ik , lypsu tutje Mardha Kam ftohte Shprehje qe perdoret ne rastet kur ndiejme ftohte Mardha shume sot Marmanjosur I ngrire / I hutuar I thuhet dikujt qe tregohet I hutuar dhe vepron ose punon shume ngadale sikur eshte i ngrire Leviz, mos me rri si i marrmanjosur Mejdani i ballit* Qender. Qendra e ballit Përdoret për vendin ku ndodhej plaga “Mu aty te mejdani i ballit, rrinte një futur e madhe…” Mëmzote Gjyshe Emertim qe perdorej per gjyshen , ne shenje respekti, si me e madhja, si zonja meme, qe kishte autoritet Degjoje mëmzoten cte thote Meshneni! Mbeçi me shendet ! Pershendetje qe perdoret e ikje , largim dhe deshiron ti urosh mbeci me shendet Meshneni se une po iki tani ! Mëtëkaptë Nga pertej Ne rastet kur deshiron te tregosh nje vendndodhje qe mund te jete nga pertej malit/kodres etj U zhduk mëtëkaptë kodres Metem Mbetem Folje qe tregon nje gjendje momentale Meta si i marmanjosur / meta pa fjale Miligustra Shume me teper se miliona Përdoret për të treguar shuma të jashtëzakonshme, më shumë se miliona edhe ne mënyrë figurative Kane dale miligustra yje Mollis Vones Përdoret për të treguar vones “mos u mollis” Mollois Rrëfej diçka Bisedim, Tregon “S’po të mollois dot mirë” Mos me lëno Mos me lendo Ka kuptimin e lendimit te plages fizike por shpesh edhe shpirterore Mos fol me , mos me lëno! Mos u bëfsh pëllua Ne gjendje te mire te sakte Perdoret ne forme qortimi ose mallkimi, kryesisht tek femijet trazovace kur bejne marrezira Mos i vafsh memes pëllua Muk Mug /erresire Shprehje qe tregon se ka filluar te erresohet jashte U muk tani , sben te dalesh jashte Mumuligë E shushatur Ne rastet kur dikush vepron ne menyre te heshtur, te hutuar, te shushatur dhe shtiret sikur nuk di/ nuk kupton azgje Mos me bej si mumuligë ti ! Murgullua Mjegullua Perdoret ne rastet kur do te tregosh qe ka filluar mjegulla te perhapet ose dhe me kuptim te figurshem U murgullua tani, iu murgulluan syte (nga lotet) Myllc Kapak Kryesisht perdoret per kapaket e kavanozeve ose qypave Vure myllcin, mos e ler hapur Mysqyp I ngathet ne levizje I thuhet dikujt qe vepron ose leviz ngadale, qe tregohet shume avshte ose edhe pertac Cme rri si mysqyp, ec shpejt ! Në kucur ta prefsha Mallkim Kur qortohet dikush ose i flitet me zemerim (ta prefsha flokun ), pasi floku pritet ne raste fatkeqesish/vdekjesh te nejrezv shume te dashur Ta prefsha ne kucur Nge Kohe Ne rastet kur nuk ke kohe te besh dicka ose te merresh (angazhohesh) me dike Nuk kam nge tani ose ik se sta kam ngene Njallaj Mjaftueshem Ne rastet kur do te tregosh qe u be mjaftueshem pune apo kishte mjaftueshem pjesemarrje etj. Beri njallaj pune / erdhen njallaj njerez dje Njepur Ngjitur Shprehje qe tregon qe dikush eshte ngjitur diku, lart Eshte njepur djali ne peme Njyer Ngjyer Tregon nje veprim qe ka te beje me ngjyerjen fizikisht per edhe ne menyre te figurshme qe tregon perfshirje ose jo Ka njyerdDuart me boje/ seshte njyer (bere pis) gjokuni ai djale Noqën (Njek) Përzënë / Përzë Kur dike e perzine /zbojne nga nje ambjent ku nuk ehste i deshiruar E noqën andej Nusja e koshtrave E dobet /ne gjendje te mjerueshme Perdoret per te treguar gjendjen e dobet/ te piset fizike ose shpirterore qe ndodhet dikush Ishte katandisur sin ese e koshtrave (bahcese) Ormis Pregatit Ne rastet kur dikujt nga familjaret i ben gati nderresat/ ushqimin per shkolle/pune ose per veten tende Ormisa (bera gati) djalin per shkolle Oroli e bolori Rremuje / debat i ashper Shprehje qe perdoret ne rastet kur gjerat nuk kane shkuar sic duhet dhe ka pasur debate te zhurmshme midis dy paleve dhe behen objket diskutimi U bene oroli e bolori Osh Zvarre Kur e terheq dike ose dicka zvarre , edhe ne kuptim te figurshem E mori litarin osh/ e more osh kete pune Oҫkademthi Pupthi Tregon menyren e hedhjes , ne rast zbavitje Hidhej oҫkademthi Panaj Prandaj Lidhez – Prandaj / per kete arsye U merzite ti , panaj nuk me fole me Panyer Pandehur /Menduar Kisha menduar / Kisha kujtuar Po une kisha panyer se u mbyll shkolla Pëlluar i shëndetshëm, i gjallë mallkim “mos dalç pëllua” Pëqi Prehër Kryesisht perdorej kur gjyshet fshihnin brenda jelekut ndonje karamele ose dhurate te vogel dhe I ruanin per kalamajte e shtepise I fshehu mëma ne pëqi Permenda* Përmendje Metaforë për hapjen e tregimit, si parmendë që lëron fjalën “Këto ‘permenda’ në çdo shkrim bëhen parmenda…” Përmenjanë Në një anë Ndajfolje qe tregon menyren se si ri ose kthehet – U kthye në një anë Ktheje përmenjanë femijen Pikërime Shume e vockel Percakton nje sasi shume te vogel, gati e padukshme Nje pikërime e vogel ishte Pipe Mbylle (pusho) Perdoret ne rastet kur do te urdherosh dike me inat qe te pushoje Mos fol me, pipe ! Pisus Enë, mbajtëse Mbajtësja e sheqerit dhe kafesë “më sill pisusin të bë kafen’ Pllakos Ngjit Perdoret ne raste kur shprehesh me mllef/inat kundrejt dikujt ne menyre te figurshme ose per te perforcuar nje veprim Rri urte se te pllakosa ne mur ! Pollare Teper e madhe Perdoret kur do te tregosh dicka ose nje ndikim teper te madhe , mbi normalen Kishte nje dore shpulle/dore aq të madhe sa një pollare Poture Pantallona Emertohen kryesisht pantallonat e burrave , por edhe te grave , te çdo lloj materiali I sa i veshi poturet i beri pis Prakshuar Prag (i shtepise) i shuar Reagim ne forme mallkimi kundrejt dikujt qe i drejtohesh ne konotacion negativ ose vetes ne rast dhimbjeje apo fatkeqesie Cbere keshtu moj prakshuar?! / Prakshuara une cme gjeti ! Pres në kucur Ndaloj ne menyre kategorike Ne rastet kur ndalon dike ne menyre urdheruese te flase ose te veproje me tej Ia preu baba ne kucur Proftas Arrij ( e huazuar) Ne rastet kur pershkruan nje veprim ne kohe Nuk proftasa ta beja Qeder Siklet Pershkrim i nje gjendje emocionale ose psikologjike te dikujt qe ndihet ne pozicion te sikletshem U vu ne qeder i shkreti Qelepir Servil /Lepires Pershkrim i njeriut qe i merr gjerat duke u servilosur , duke u lepire tek te tjeret Na cmenden keta qelepir Qetheros Izoloj/Bllokoj Kur ndalon dike te kaloje ose veproje fizikisht E qetherosi tek cepi Qollopit Gatim me shtesa lakre Gatim “bera qollopit të misërt” Qoteps Hutoj Ne rastet kur dikush hutohet/ e humbet fillin Ri i qete, mos u qoteps Rodhan Bobina/Rrotulla qe mbledh fijen e perit Rrotulla ne forme cilindrike ne te cilen eshte mbledhur fija perit qe perdooret per te qepur, por perdoret dhe ne kuptim te figurshem (rast mallkimi) Me blej nje rodhan / I dalçin zorret rodhan ! Rodinën Surratin Perdoret kryesisht ne raste acarimi kundrejt dikujt Te fshifsha rodinën nga faqja e dheut Rrecka Lecka Cope robe e vjeter qe nuk nevojitet me , perdoret dhe per te pershkruar menyren se si vishet nje njeri ne gjendje jo te mire ekonomike Me jep nje rrecke te fshij kete njollen/ Ishte veshur me rrecka Rronokop I ngathet Pershkruan nje person qe leviz / vepron me veshtiresi si te ishte shume i rende fizikisht dhe me veshtiresi i hedh hapat Ec me shpejt, jo si rronokop Rrufka* Veza e pa zier kur pihet Krahasim gjuhësor me rrufenë, si vezë me dy të verdha “Rrufetë janë vezë me dy të verdha që duhen pirë rrufka në mëngjes.” Rukulle Shume gjera Perdoret ne rastet kur do te tregosh nje sasi shume te madhe, shume me teper se normalja I pruri baba gjithe rrukulletë e botes Rukullimë Rrokullimë Vend shumë i pjerrët, perdoret edhe ne menyre te figurshme Mos qendro ne rrukullimë / E mori rrukullima kete pune Rymtosur Nxirre Pershkruan nje gjendje fizike jo te shendetshme ose jo te mire emocionalisht Ate dite qe u semur u rrymtos i teri/ Nga nervat iu rrymtos surrati Sakërxhem Gjendje të fikëti Perdoret per te pershkruar nje gjendje te veshtire shendetesore te dikujt kur eshte shume i renduar/ ne gjendje te fikëti I ra sakërxhem Shallafang Shpullë e fort Ndëshkim qortues “ja dhash një shallafang “ Shallanur Copa – copa Pershkruan me nota hiperbolizimi nje send ose dicka te copetuar keq/perdoret dhe ne raste nervozizmi, ne forme kercenuese , kundrejt dikujt U rezua u be shallanur / mos me rendo se do te bej shallanur po erdha aty ! Shapllama I hutuar Eshte nje term qe perdoret zakonisht per te nenvleresuar dike qe eshte si i hutuar, flet gjera pa vlere Ai eshte shapllama fare Shënjerak Mistrec Perdoret kryesisht ne rastet kur cileson dike si njeri trazovac, qe ben marrezira Nuk le dy gure bashke ai mistrec Shënjshuar Te humbte shenja Perdoret ne forme mallkimi, qortimi ne raste te ngarkuara emocionalisht ose psikologjikisht kundrejt dikujt ose edhe vetes tende Po pse keshtu moj shënjshuar Sholo – golo Cope cope Perdoret per te cilesuar nje njeri qe sillet pa etike , eshte jo i rregullt, dhe ne shume raste edhe i piset E çme merresh me ate sholo- golo Shqoftollak Hutaq Eshte nje term qe shpesh perdoret me inat, qortim, ose perqeshje Cme rri si shqoftollak, puno ! Shullë* Vend i sheshtë në mal perball lindjes se diellit Përdoret për vendin ku finin me bagëtitë “Në një shullë që rrihej nga dielli…” Shushkë E ngathet Zakonisht perdoret per dike qe eshte shume e ngathet, nuk merr vesh ose vepron gjithmone si e hutuar Ajo cti thuash asaj , ajo ben si shushke Sifet Tip/ Lloj Perdoret ne rastet kur deshiron qe dikush te mos te te përfshije ne sjelljet ose veprimet e tij te papelqyera, ose te mos shkaktoje acarim tek ti per tia kthyer me te njejten monedhe Boll me keto pislleqe more, mos me fut ne sifetin tend Skupe Fshese Mjet per te pastruar , psh shtepine , oborrin etj Ma sill skupen Skurr Ndryshk Metal I ndryshkur “thik e skurrjasur” Sokëllimë Klithme /Ulerime Quhet ngritja e zerit ne maksimum , ne raste situatash te acaruara , ose thirrjesh Avash se vure sokellimen ! Sorua Pirg Perdoren kur pershkruan nje grumbull gjerash te mbledhura pa rregull, mbi njera tjetren, por edhe ne kuptim te figurshem I mblodhi veglat sorua/I ke bere gabimet sorua Spreth* Çarje, zgavër në shkëmb Vend ku bëjnë fole skifterët “Në sprethin e tij, bënin fole skifterët.” Stup Ngjeshur Perdoret ne rastet kur perzien buken me qumesht/dhalle/kos ose nje ushqim tjeter per tu ushqyer dhe nuk i hedh leng mjaftueshem bukes Ma ke bere stup persheshin Sua Fis Perdoret per te treguar qe i perket nje fisi te caktuar por e dhe nje lloji te caktuar njerezish apo karakteresh Jeni sua i zgjuar ju/ Nuk i perkas soit tend une Sumulla Sumbull / Kopsë Perdoreshin ne funksionin e kopsave per te mberthyer jeleket Ta bëfsha kërç Ta prefsha Kërç eshte pershkrim i tingullit qe ben gershera , term qe perdoret si mallkim, qortim apo kritike ne nje rast acarimi, psh te prefsha flokun Na turperove moj ta befsha kerç Ta bëftë diell Urim Perdoret kryesisht kur dikush niset per rruge ose per pune dhe nena ose nje familjar e uron qe ta kete diten diell/ te mbare Ta bëftë diell xhan i mëmës ! Ta bëfte shtizë Mallkim Kryesisht perdoret ne forme mallkimi, ne raste konfliktesh/debatesh me dike, si ti thuash te te godase dicka e keqe Pse me bie ne qafe moj ta befte shtize ! Tallanis Tund Ne rastet kur leviz dike nga vendi/e tund , ose dhe me kuptim te figurshem kur dikush eshte i hutuar dhe i terheq vemendjen per ta permendur Tallanise te shtyhet me tutje/ Tallanise se po e ze gjumi Tarbjet Ves Term qe perdoret per nje veprim ose ves qe dikush e ben shpesh Ske ci ben, e ka tarbjet kete ai. Të prefsha kaçon Mallkim Term qe perdoret si mallkim, qortim apo kritike ne nje rast acarimi, psh te prefsha baluken Te prefsha kaçon, se me hngre shpirtin! Tërkuzë e kuqe* Litar: Fije te mpleksura me ngjyra. Simbol për vetëtimën si urë mes tokës dhe Zotit “Zoti iu var vetë, poshtë, nga një tërkuzë e tillë, të kuqe.” Tevdil Imagjinar Zakonisht perdoret kur dikush sheh ne enderr dike qe i duket sikur e ka pare ne te vertet Mu be tevdil ne gjume gjyshja e shkrete Thërkël Therrime Percakon kryesisht thermijat /therrimet e bukes ose nje cope shume te vogel te dickaje tjeter, por perdoret dhe me kuptim te figurshem Mblidhi therrimet mbi tavoline /Nuk i dhe asnje therrime vemendje. Tojfo E njetrajtshme Emertim qe tregon menyren se si eshte bere/krijuar ose duket dicka (nje forme , nje madhesi ose nje ngjyre) Fustani dukej tojfo i gjithe Tozi Pluhur Quhet pluhuri, sidomos ne rastet kur ka shume Fshije ose shkunde tozin e rrobave Tromaks Tremb Ne raste te paparashikuara kur befas e tremb shume dike , gati e tmerron E tromaksi te shkreten U fic U ngrit/U ndertua Perdoret ne rastet kur nderton nje objekt ose ben nje pune U fic brenda muajit shtepia Ulula Shilares/Kolovajze Nje mjet lekundes per bere nga nje derrase i lidhur ne te dy anet me litar dhe varej ne nje peme, qe perdorej si argetim per femijet U hodhen ulula sa u lodhen Varomë Të fikët Perdoret ne situate rendese fizike/shendetesore te dikujt qe ndodhet ne gjendje të fikëti, por perdoret dhe me kuptim te figurshem I ra varomë te shkretes/Mos te bie varomë nga inati Vervele Trazovaç Term qe perdoret kryesisht per femijet qe jane shume trazovaçe, shume te levizshem Vervele qenka ai djale Vërvit Flak/hedh Kur hedh dicka tutje me inat ose force Mos me bej ta vërvit ne oborr Voth Vath Nje nder stolite e grave/vajzave qe e vendosin ne vesh , por perdoret dhe me kuptim te figurshem kur dicka negative ka lene shenje qe nuk e harron dot Prit te ve vothët /Ta kam voth ne vesh ate qe me bere Xathur Zbathur Shprehje qe tregon kur dikush ecen ose rri pa corape/ kepuce etj Gjithe diten ecen xathur ky femije Xharape Ҫorape Veshje e thurrur per ta veshur ne kembe T’i bera xharapet Xhepua Beli Pjese fizike e trupit te njeriut qe percakton pjesen anesore te belit Me dhemb xhepoi se kam gjithe diten qe punoj Xherdall I prapë Emërtim për njeri të prapë “ai është xherdall” Xhesh Zhvesh Veprim qe tregon heqjen e nje ose disa rrobave/veshjeve nga trupi Xhishe pallton se eshte lagur Xhixho Emertim ne shenje respekti Nga nuset e reja therritej kunata ose grate e fisit te burrit kur ishin me te medha ne moshe se nusja Xhixho Hanko si je sot ? Xhixho – xhiko Loje Emertohej loja e sajuar mes vajzash qe benin sikur njera ishte nusja, halla vjerra apo kunata dhe luanin/ silleshin sikur ishin ne lidhje familjare midis tyre dhe vepronin si ne perditshmeri Do vish te luajme xhixho- xhiko ? Xhumk Gunge Nje emertim qe perdoret per te treguar nje gunge ne trup por edhe ne menyre te figurshme ne kuptimin e grushtit I ka dale nje xhumke ne kurriz / I dha nje xhumke ne koke Xhuxhulle Flake Tregon nje veprim ne nje situate te acaruar nervash qe perdoret me inat/mllef kryesisht ne menyre te figurshme I vura xhuxhullen , nuk merrem më me të Xitu Nxito Term qe perdoret per te nxitur dike te eci ose te veproje me shpejt Xitu se na iku dita ! Xivogavo Rrëmujshëm Term qe perdoret ne rastet kur dikush punon , vepron pa rregull, pa sistem, dhe ben gjera te parendesishme ose te pavlera E ç’i ke keto xivogavo qe ke bere ? Yrja – yrja Fjale perçmuese Perdoret per dike qe eshte i papergjegjshem , jokorrekt ose i rremujshem Nuk punoj më me të, ai eshte yrja – yrja Zali Të fikët Perdoret per te treguar nje gjendje te dobet , te renduar shendetesore , gjendje te fiketi Ishte pa ngrene gjithe diten ndaj i ra zali Zigj Peshore /Kandar Mjet prej metali qe perdorej per te peshuar me nje gur peshe dhe me nje mbajtese te varur me tre zinxhire ku viheshin gjerat qe duheshin peshuar, por perdoret dhe ne menyre te figurshme I peshova te gjitha ne zigj/ Si punoka mire zigji (truri) asaj Zokopurë Fyerje Perdoret ne rastet qe cileson dike qe eshte shume negative, ne raste te acaruara debatesh ose me urrejtje kundrejt dikujt per ta ofenduar Moj po qenke fare zokopurë ti ! Zullap Mistrec Zakonisht perdorej kundrejt femijeve mistreca qe benin gabime/marrezira Ik mor zullap , mos me fut ne sifetin tend ! Ҫelo Emertim ne shenje respekti Nga nuset e reja therritej kunati ose kusherinjte e burrit kur ishin me te vogjel se nusja ne moshe Ҫelo Ardi psh. -FLM-RG

• Fljalë të përzgjedhuran nga romani “Egrushia” Autor Balil Gjini.

Fjalë e tjera janë përzgjedhje nga postimet në faqen e FB.

Kontribuesët kryesor Dovlet Gjolleshi, Rudina Gaba, ju falënderojmë! ^[24]

𝐆𝐫𝐮𝐩𝐢 𝐏𝐨𝐥𝐢𝐟𝐨𝐧𝐢𝐤 𝐈 𝐋𝐚𝐳𝐚𝐫𝐚𝐭𝐢𝐭 ^[25]

Grupi është krijuar në vitin 2009 dhe është vazhdim i grupit të vjetër të Lazaratit i krijuar që në festivalin e parë folklorik të Gjirokastrës. Është një grup që ruan traditën e vjetër labe dhe ka një vijë melodike të cilën e ruan dhe sot. __________________________________________________ Është pjesëmarrës në shumë aktivitete kombëtare dhe pothuajse pjesëmarrës në të gjithë Festivalet Folklorike Kombëtare të Gjirokastrës, ku po në këtë festival është vlerësuar edhe marësi i grupit në vitin 1988 me çmim të 2-të. Në vitin 2009-të në Festivalin Kombëtar në Gjirokaster janë vlersuar me zërin më të mirë. Në 2023 Grupi Polifonik i Lazarat është vlerësuar me vendin e 2-të në festivalin e “Netët Bejkes se Bardhë” në Pilur. Në 2023 pjesëmarës në Festivalin Kombëtar Gjirokastër. Në 2024 pjesëmarës në Festivalin Aulona Park në Vlorë. Në 2025 pjesëmarës në Festivalin Folklorik Mbarëkombëtar “Jehona e Vjosës”

𝐄̈𝐬𝐡𝐭𝐞̈ 𝐧𝐣𝐞̈ 𝐧𝐠𝐚 𝐠𝐫𝐮𝐩𝐞𝐭 𝐩𝐨𝐥𝐢𝐟𝐨𝐧𝐢𝐤𝐞 𝐦𝐞̈ 𝐧𝐞̈ 𝐳𝐞̈ 𝐧𝐞̈ 𝐩𝐣𝐞𝐬𝐞̈𝐧 𝐣𝐮𝐠𝐨𝐫𝐞 𝐭𝐞̈ 𝐒𝐡𝐪𝐢𝐩𝐞̈𝐫𝐢𝐬𝐞̈ 𝐧𝐞̈ 𝐤𝐫𝐚𝐡𝐚𝐬𝐢𝐦 𝐦𝐞 𝐬𝐡𝐮𝐦𝐞̈ 𝐠𝐫𝐮𝐩𝐞 𝐭𝐞̈ 𝐭𝐣𝐞𝐫𝐚 𝐭𝐞̈ 𝐣𝐮𝐠𝐮𝐭, 𝐤𝐮 𝐥𝐞̈𝐯𝐫𝐨𝐡𝐞𝐭 𝐩𝐨𝐥𝐢𝐟𝐨𝐧𝐢𝐚. 𝐆𝐫𝐮𝐩𝐢 𝐢 𝐋𝐚𝐳𝐚𝐫𝐚𝐭𝐢𝐭 𝐞̈𝐬𝐡𝐭𝐞̈ 𝐧𝐠𝐚 𝐦𝐞̈ 𝐤𝐚𝐫𝐚𝐤𝐭𝐞𝐫𝐢𝐬𝐭𝐢𝐤𝐞̈𝐭 𝐝𝐡𝐞 𝐭𝐞̈ 𝐝𝐚𝐥𝐥𝐮𝐞𝐬𝐡𝐦𝐢𝐭 𝐧𝐞̈ 𝐫𝐚𝐩𝐨𝐫𝐭 𝐦𝐞 𝐬𝐭𝐢𝐥𝐢𝐧, 𝐦𝐞𝐥𝐨𝐝𝐢𝐧𝐞̈ 𝐝𝐡𝐞 𝐢𝐧𝐭𝐞𝐫𝐩𝐫𝐞𝐭𝐢𝐦𝐢𝐧 𝐬𝐤𝐞𝐧𝐢𝐤 𝐤𝐮 𝐤𝐫𝐢𝐣𝐨𝐧 𝐧𝐣𝐞̈ 𝐡𝐚𝐫𝐦𝐨𝐧𝐢 𝐭𝐞̈ 𝐩𝐞̈𝐫𝐬𝐨𝐬𝐮𝐫. Udhëheqës artistik Z. Nafis Malaj

The group was formed in 2009 and is a continuation of the old Lazarat group, which was created during the first Folklore Festival of Gjirokastër. It is a group that preserves the old Lab tradition and maintains a melodic line that it still follows today.

It has participated in many national events and almost all National Folklore Festivals of Gjirokastër, where in this same festival, the group’s lead singer was awarded 2nd prize in 1988. In 2009, at the National Festival in Gjirokastër, they were recognized for having the best vocal performance. In 2023, the Lazarat Polyphonic Group was awarded 2nd place at the “White Bejke Nights” festival in Pilur. In 2023, they participated in the National Festival in Gjirokastër. In 2024, they participated in the Aulona Park Festival in Vlorë. In 2025, they participated in the Nationwide Folklore Festival “Echoes of the Vjosa.”

𝐈𝐭 𝐢𝐬 𝐨𝐧𝐞 𝐨𝐟 𝐭𝐡𝐞 𝐦𝐨𝐬𝐭 𝐫𝐞𝐜𝐨𝐠𝐧𝐢𝐳𝐚𝐛𝐥𝐞 𝐩𝐨𝐥𝐲𝐩𝐡𝐨𝐧𝐢𝐜 𝐠𝐫𝐨𝐮𝐩𝐬 𝐢𝐧 𝐭𝐡𝐞 𝐬𝐨𝐮𝐭𝐡𝐞𝐫𝐧 𝐩𝐚𝐫𝐭 𝐨𝐟 𝐀𝐥𝐛𝐚𝐧𝐢𝐚, 𝐢𝐧 𝐜𝐨𝐦𝐩𝐚𝐫𝐢𝐬𝐨𝐧 𝐰𝐢𝐭𝐡 𝐦𝐚𝐧𝐲 𝐨𝐭𝐡𝐞𝐫 𝐬𝐨𝐮𝐭𝐡𝐞𝐫𝐧 𝐠𝐫𝐨𝐮𝐩𝐬 𝐭𝐡𝐚𝐭 𝐩𝐫𝐚𝐜𝐭𝐢𝐜𝐞 𝐩𝐨𝐥𝐲𝐩𝐡𝐨𝐧𝐲. 𝐓𝐡𝐞 𝐋𝐚𝐳𝐚𝐫𝐚𝐭 𝐆𝐫𝐨𝐮𝐩 𝐢𝐬 𝐨𝐧𝐞 𝐨𝐟 𝐭𝐡𝐞 𝐦𝐨𝐬𝐭 𝐜𝐡𝐚𝐫𝐚𝐜𝐭𝐞𝐫𝐢𝐬𝐭𝐢𝐜 𝐚𝐧𝐝 𝐝𝐢𝐬𝐭𝐢𝐧𝐠𝐮𝐢𝐬𝐡𝐞𝐝 𝐢𝐧 𝐭𝐞𝐫𝐦𝐬 𝐨𝐟 𝐬𝐭𝐲𝐥𝐞, 𝐦𝐞𝐥𝐨𝐝𝐲, 𝐚𝐧𝐝 𝐬𝐭𝐚𝐠𝐞 𝐩𝐞𝐫𝐟𝐨𝐫𝐦𝐚𝐧𝐜𝐞, 𝐜𝐫𝐞𝐚𝐭𝐢𝐧𝐠 𝐚 𝐩𝐞𝐫𝐟𝐞𝐜𝐭 𝐡𝐚𝐫𝐦𝐨𝐧𝐲. Artistic Director: Mr. Nafis Malaj

Kur fjala bëhet rrufe: Balil Gjini dhe “Egrushja”

Në një kohë kur gjuha po bëhet gjithnjë e më formale, më e sheshtë, më e largët nga rrënjët, Balil Gjini shkruan si të ishte epiku i fundit i Lazëratit. Ai nuk përdor thjesht fjalë — ai ngjall kujtesën, prek shpirtin, dhe ruan dialektin e një fshati që flet me gjuhën e gurit, rrufesë dhe dashurisë së rrezikshme.

Romani i tij i ri, Egrushja, është një këngë e dhimbjes dhe bukurisë, një rrëfim që nis me gjëmën e Afratit, vëllait të narratorit, dhe përshkon shtigje të errëta ku rrufeja nuk është vetëm natyrë, por fat dhe mallkim. Në 12 faqet e para, lexuesi përballet me një gjuhë që nuk ngjan me asnjë tjetër: gjëma, blanja, shullë, permenda, ballgame me pështymë gjarpërinjsh, rrufka, tërkuzë e kuqe, spreth, mejdani i ballit— fjalë që nuk gjenden në fjalor, por që jetojnë në gojën e të moshuarve të Lazëratit.

Gjini nuk shkruan për të treguar — ai shkruan për të ruajtur. Si Homeri me Iliadën, si Fishta me Lahutën, ai ndërton një epikë lokale, ku çdo fjali është një brazdë, çdo metaforë një rrufe, dhe çdo emër — si Egrushja — një mister që ndriçon në errësirë.

Ky blog është një ftesë, për dashamirësit e gjuhës, për ata që duan të ndiejnë fjalën si “masazh, jo si mesazh”. Do të zbulojmë së bashku fjalët e vjetra, figurat e pazakonta, dhe shpirtin që Balil Gjini ka derdhur në këtë vepër.

Shoqata Lazerati Michigan është krenare të nisë këtë nismë kulturore, si pjesë e misionit për të ruajtur, ndriçuar dhe shpërndarë trashëgiminë gjuhësore dhe letrare të fshatit tonë. Egrushja nuk është thjesht një roman — është një rrufe e bukurisë që na kujton se fjala mund të jetë fat, kujtesë, dhe shpëtim. Fokusi i kesaj nisme:

1-Fjalori i shprehjeve lazëratase nga romani.

2-Thirrje për kontribut: Fjalë të vjetra nga goja e gjyshërve

3-Lexuesit: Si e përjetojnë “Egrushjen”

Falënderim i veçantë për z. Balil Gjinin, që me romanin Egrushja na ka dhuruar jo vetëm një vepër letrare, por një thesar gjuhësor dhe shpirtëror për Lazëratin. Ky blog është një përpjekje për ta ndarë këtë pasuri me brezat e rinj dhe për ta ruajtur gjuhën që ai ka ngritur në art.^[26]

The eponymous film The Brave (2019) (previously Lazarat) is centred on the conflict between locals and the police.^[27][28][29]

In 2017 rapper Sin Boy wrote a song named Lazarat about the trafficking of pot from Lazarat to Greece^[30]

Notable People from Lazarat

Dr. Ali Dervish Llakatura^[31]

Date of Birth: May 12, 1942

Place of Birth: Lazërat, Albania

Ali Dervish Llakatura was born in Lazërat on May 12, 1942. At the ages of six and nine, he tragically lost both parents, first his father and later his mother.

He completed his first three years of schooling in Lazërat, the fourth grade at the “Drita” school, and continued his education at the “Koto Hoxhi” school in Gjirokastër.

After graduating from the Veterinary Technical School in Shkodër, he worked for three years in Sarandë. In 1968, he earned his degree in Veterinary Medicine, becoming a licensed Veterinary Doctor. He began his career in Tepelenë, where he worked for three years, and later moved to the Fier district, serving in various agricultural enterprises. In the last decade of his professional life, he worked at the Municipality of Fier.

Today, as a retiree, he resides in Tirana.

• 2025,Llakatura,Ali, Lazerati Folklor e Tradite,^[32] Media print, SKU: 9789928362209^[33], Poezi. Ref-1^[34]
• 2024,Lakatura, Ali. Çeta e Çerçiz Topullit dhe Lazërati,^[35] ISBN: 9789928396150,Shtëpia Botuese Nacional, History
• 2023,Llagatura, Ali. Lazërati, politikë apo realitet^[36], Botimet Nacional,ISBN: 9789928396174, Publicistic.
• 2019,Hallaçi, Halil, and Ali Llakatura. . Lazërati Në Vite^[37]. Tiranë: BaronISBN:9789928446824,Biography

References

External links

• "Lazarat Burning - Hollywood film about Albanian Marijuana village". Oculus News. March 2016.

Wikimedia Commons has media related to Lazarat.